Tedaviler

Sarı Nokta Hastalığında Özel Mercekler

Sarı Nokta Hastalığında Kaybedilen Görmenin Geri Kazanımı

Sarı nokta hastalığı’na (yaşa bağlı makula dejenerasyonu) bağlı görme yetisini ciddi oranda kaybetmiş olan hastalarda görmeyi arttırmak amacıyla az görenlere yardım şeklinde teleskopik gözlükler ve büyüteçler kullanılabilmektedir. (1) Fakat sosyal yaşamda bu araçları kullanmak bir dizi zorluklar getirmektedir. Bu nedenle bunların yerine göz içine uygulanabilecek çeşitli implantlar ile kişilerin sosyal hayatlarında olumlu değişimler yaratılmaya çalışılmıştır.

Göz içi implantların başlıcaları, teleskopik gözlüklerin yerini alan teleskopik implantlar, büyüteç görevi gören add-on lensler ve prizmatik göz içi merceklerdir. 

Teleskopik implantların çalışma mekanizması iki türlüdür. Birinde aynalar kullanılarak, diğerlerinde ise mercekler kullanılarak görüntü büyütülür. (2,3) Bu implantların çalışma prensibindeki amaç merkezi bölgede yer alan minyatür aynalar veya büyütme özelliği olan mercekler ile görüntüyü büyüterek sarı noktaya büyütülmüş görüntünün düşürülmesi ve büyütülmüş olan bu görüntü ile sarı nokta hastalığına bağlı hasar olmuş hücrelerin hemen yakınında sağlıklı hücrelerin uyarılması ile görmenin oluşmasını sağlamaktır. İşlem tek göze uygulanmaktadır. Her iki sisteminde avantajı hem uzakta hem yakında objeyi büyüterek sağlam hücreler tarafından algılanmasını sağlamasıdır. Dezavantajları ise daha önce katarakt cerrahisi geçirmiş gözlere uygulanamaması, ve  önemli oranda periferik görmenin yani merkez dışında kenarlarda kalan alanların görmesinde ciddi kayıplar yaratmalarıdır. Konulduktan sonra geri çıkarılması genelde mümkün değildir. Ayrıca göz içine konulabilmeleri için gözde geniş kesilere ve dikişlere ihtiyaç vardır. (4)


Add-on lensler olarak isimlendirilen ve büyüteç görevi gören Scharioth makula lensi gibi mercekler günümüzde bu amaçla kullanılan diğer aparatlardır. Bilimsel literatürde böyle bir isimlendirme olmamasına rağmen ülkemizde bu tür lensler reklam amaçlı “Makrovizyon” ismi ile anılmaktadır. Bu mercekler ile, merkezindeki 10 dioptri büyütme özelliği sayesinde nesnelerin boyutunun 15 cm gibi bir mesafeden 2 katına çıkarılarak kişilerin yakın okuma performanslarının arttırılması amaçlanmaktadır. Yine bu mercekler de tek göze ve iyi gören göze uygulanır. Uygun hastalar öncesinde değerlendirilir. Dezavantajı uzak görmeye katkı sağlamamasıdır. Fakat bunun yanında sadece merkezde büyütme özelliği olduğu için periferik görmeyi bozmaz ve kişilerin uzak görmelerinde ciddi bir olumsuzluk oluşturmaz. Diğer bir avantajı da daha önce katarakt cerrahisi geçirmiş gözlere de uygulanabilmesidir. Mevcut merceğin üzerine konmaktadır. Bir diğer avantajı ise dikiş gerektirmeyen küçük kesilerden konulmasıdır. İstenirse tekrar geri çıkarılabilir. 

Bu implantın uygunluğunu değerlendirmede kişinin iyi gören gözünün önce en iyi yakın görme seviyesine bakılır. Yakın gözlüğü ile yakın görme eşelinde 40 cm'den okuyabildiği düzey belirlenir. Sonra mevut numaralarının üzerine 6,5 D eklenerek aynı yakın eşeli ile 15 cm den tekrar görmesine bakılır. Eğer görmesinde 1 sıra ve üzeri artış mevcut ise kişinin bu lensten fayda görebileceği ön görülür. Cerrahi sonrasında kişiye düzenli 15 cm den okuma egzersizleri yapması önerilir. Sonuçta 15 cm den yakın görmeyi artırmak hedeflenmektedir. (5,6)

Prizmatik göz içi mercekleri bu amaçla kullanılan diğer implantlardır. Eyemax Mono buna örnek bir mercektir. Merkezi görmenin bozulduğu olguların bir kısmında merkeze yakın bir retina alanı bu görevi devralmaktadır. Genellikle makulanın hemen üzeri bu görevi üstlenmektedir. Prizmatik mercekler görüntüyü 10°lik alan içerisinde hafif saptırarak bu iyi gören bölgelere görüntünün düşmesini sağlayıp kişilerin hem uzak hem de yakın görmelerinde iyileşme sağlanmasını hedeflemektedir. (7)

Sonuç olarak sarı nokta hastalığında merkezi görme yetilerini kaybetmiş hücrelerde günümüz şartlarında bir geri kazanım söz konusu değildir. Bu hastalara mevcut teknolojinin detayları ve elde edebileceği kazanımlar ve kayıplar anlatılarak bu tür göz içi implantlardan uygun olanlar uygulanabilir.  

Kaynaklar

1) Singer MA, Amir N, Herro A ve ark. Improving quality of life in patients with end-stage age-related macular degeneration: focus on miniature ocular implants. Clin Ophthalmol. 2012;6:33-39.

2) Agarwal A, Lipshitz I, Jacob S ve ark. Mirror telescopic intraocular lens for age-related macular degeneration ; design and preliminary clinical results of the Lipshitz macular implant. J Cataract Refract Surg. 2008;34:87-94.

3) Tabernero J, Qureshi MA, Robbie SJ, Artal P. An aspheric intraocular telescope for age-related macular degeneration patients. Biomed Opt Express. 2015;6:1010-1020.

4) Scarioth GB. New add-on intraocular lens for patients with age-related macular degeneration. J Cataract Refract Surg. 2015;41:1559-1563.

5) Sauder G, Cordes A. Scope of applications and experience record with a new generation of Add-on IOLs: The A4W lens. Ophthalmo-Chirurgie. 2012;24(Suppl. 2):1-6.

6)Árpád B. Experiences with the Scharioth Macula Lens-new hope for patients with dry macular degeneration. Romanian J Ophthalmology. 2019;63:128-134.

7) Qureshi MA, Robbie SJ, Hengerer FH ve ark. Consecutive case series of 244 age-related macular degeneration patients undergoing implantation with an extended macular vision IOL. Eur J Ophthalmol 2018;28:198–203.

Online Randevu